Złamana strzała, czyli nie jesteśmy już sami

Ostatnio, gdy rozgorzała dyskusja o pomniku Sybiraczki, stwierdziliśmy, że ten pomnik będzie miał dużo wspólnego z kolejką szprotawską. Sybiracy przyjeżdżali na Ziemie Odzyskane pociągami repatrianckimi. Takie eszeloty przywiozły też i większość mieszkańców Ochli, Jarogniewic, Broniszowa. Ostatni odcinek jakże dalekiej podróży ci ludzie odbywali właśnie koleją szprotawską. Pomnik Sybiraczki wpisze się zatem również w kulturę i tradycje tej kolei. Jego lokalizacja na Placu Kolejarza, obok którego była początkowa stacja kolei szprotawskiej, ma swoje symboliczne znaczenie dla upamiętniania historii tej kolejki.

Zaczęliśmy więc szukać tematów związanych z zielonogórskim pomnikiem Sybiraczki w internecie. Tak trafiliśmy na stronę Zielonogórskiego Towarzystwa Upiększania Miasta. Organizacja ta widzi sprawę pomnika z nieco innego punktu widzenia.

W tym miejscu pozwolę sobie zaprezentować pełny tekst apelu, z jakim na swojej stronie wystąpili członkowie ZTUM.

„Apelujemy do Władz Miasta:

o wnikliwą analizę, z udziałem fachowców od kształtowania terenów zieleni oraz ekologów, stanu skweru na Placu Kolejarza wraz z opracowaniem oceny oddziaływania na zabytkowy starodrzew pomnika, jako nowej konstrukcji budowlanej i jej umiejscowienia. Teren ten został wpisany do terenów szczególnie cennych pod względem przyrodniczym w mieście Zielona Góra przez twórców tego opracowania: pracowników Wydziału Nauk Biologicznych i Wydziału Inżynierii Lądowej i Środowiska UZ oraz naszego Stowarzyszenia. To jedyne skupisko starodrzewu, umiejscowionego w sferze silnej, bezpośredniej antropopresji urbanistycznej, przemysłowej i komunikacyjnej. Mimo niekorzystnych oddziaływań przetrwał do naszych czasów, czego przyczyn upatrujemy w specyficznych, korzystnych dla roślinności warunkach siedliskowych. O tych aspektach nie powiedzą Państwu rzeźbiarze, budowlańcy, ani architekci. Mamy nadzieję, że nie jest to Państwu obojętne i zaprosicie do udziału w pracach także specjalistów od założeń zieleni miejskiej. Niech szybkość inwestycji nie zaskutkuje "barbarzyńską" dewastacją opisywanego obszaru. Nie tego oczekujemy po pomnikach - mają one upamiętniać myśl ludzką, a nie jej brak.”

Rozumiem, że autorom apelu, Kolegom z ZTUM zależało, aby dotrzeć z nim do Zielonogórzan a tekst na Państwa stronie nie został objęty klauzulą nieupubliczniania. Stąd pozostaję z nadzieją, że możemy zakładać Kolegów zgodę na tę prezentację.

Tekst apelu zastanowił nas również z  innego powodu. Do tej pory wydawało się nam, że wśród Zielonogórzan niełatwo byłoby znaleźć osoby dostrzegające głębsze walory środowiska naszego miasta. Konstrukcja powyższego apelu jednak jako żywo przypomina nam nasze własne wystąpienia ws. ratowania zabytkowych reliktów kolei szprotawskiej. Pozwoliliśmy sobie na taką oto parafrazę, mającą unaocznić tę obserwację. Wyobraźmy sobie ten tekst napisany przez miłośników kolei szprotawskiej:

„Apelujemy do Władz Miasta:

o wnikliwą analizę, z udziałem fachowców od kształtowania przestrzeni kulturowej oraz historyków, stanu pokolejowego nasypu i jaru między al. Zjednoczenia a ul. Morwową wraz z opracowaniem oceny oddziaływania na zabytkową architekturę terenową i torowisko ścieżki rowerowej „Zielona Strzała”, jako nowej konstrukcji budowlanej i jej umiejscowienia. Teren ten został wpisany do rejestru zabytków, jako teren szczególnie cenny pod względem historycznym i kulturowym w mieście Zielona Góra przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na wniosek eksperta Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pracowników Komisji Historycznej PKP S.A. oraz naszego Stowarzyszenia. To jedyne miejsce w którym można oglądać rozwój substancji miejskiej i zmiany w enklawach życiowych dokonane pod wpływem ekspansji przemysłowej i komunikacyjnej na przełomie XIX i XX w. Mimo niekorzystnych oddziaływań przetrwał do naszych czasów, czego przyczyn upatrujemy w specyficznym położeniu na styku obszarów zmian i nowej zabudowy w II poł. XX w. O tych aspektach nie powiedzą Państwu rowerzyści, budowlańcy, ani architekci. Mamy nadzieję, że nie jest to Państwu obojętne i zaprosicie do udziału w pracach także specjalistów od historii i kultury, w tym historyków urbanistyki. Niech szybkość inwestycji nie zaskutkuje "barbarzyńską" dewastacją opisywanego obszaru. Nie tego oczekujemy po obiektach rekreacyjnych - mają one wspierać i upamiętniać myśl ludzką, a nie jej brak.”

Chciałbym w tym miejscu wyrazić wielką radość z tego powodu, że nie jesteśmy już w tym mieście sami. Uważamy, że ludzie tworzący ZTUM, są ludźmi o podobnych horyzontach i sposobie myślenia o życiu, jak nasze  środowisko. Pojawienie się Państwa apelu odczytujemy, jako sygnał, ze również i nasza działalność ma sens. Jest to dla nas ważne światełko w tunelu, spory ładunek nadziei, za które chciałbym w tym miejscu podziękować.

Zastanawia mnie na koniec tylko jedna sprawa. Jednym z filarów ZTUM jest pan Maciej Stadniczuk, aktywny bojowiec Zielonej Strzały. W naszej polemice z Zielonostrzałowcami  ZTUM jest często używane przez zwolenników Strzały, jako coś nam przeciwstawianego, odwrotnego do nas. Nie rozumiem tego ? Okazuje się, że ZTUM ma podobną wizję życia w Zielonej Górze do naszej, reprezentuje podobne wartości humanistyczne, podobne horyzonty i  sposób argumentowania, apelowania do sumień mieszkańców i władz miasta. Wydaje się mi teraz, jak poznałem nieco Pana stowarzyszenie, Panie Macieju, że Pan, jak mało kto powinien nas rozumieć, a nie zwalczać. Od Pana oczekiwał bym zrozumienia i szacunku, przynajmniej w warstwie czysto merytorycznej. Nie chodzi mi o Pana zmianę stosunku do budowy Zielonej Strzały, ale ZS na torowisku jest dla nas tym, czym dla ZTUM i dla Pana pomnik Sybiraczki pośrodku Parku na Placu Kolejarza.

Serdecznie pozdrawiam członków i aktyw ZTUM i proszę o wybaczenie, jeżeli nieco nadużyłem Państwa zaufania i prywatności. Mam nadzieję, że moje intencje, chęć pokazania poszerzającej się bazy społecznej, stanowiącej dla naszej lokalnej społeczności, rezerwuar ludzi, przechowujących wartości humanistyczne i nimi się kierujących, jakoś mnie rozgrzeszą w Państwa oczach. Życzę powodzenia.