Żebyś ciekawych czasów dożył - konkurs '80

Początek lat osiemdziesiątych.

Jestem młoda. Słucham Czerwonych Gitar, ABBY, Kombi, Boney M, Republiki, piosenek K. Krawczyka, A. Jantar, M. Rodowicz, wszędzie słychać też disco polo.

Na co dzień, dokoła, widzę w sklepach puste półki, co najwyżej ocet, kolejki. Na żywność i różne inne towary dostaję kartki. Od czasu do czasu jeżdżę na zakupy do NRD, denerwuję się na granicy, żeby mi nie zabrali bucików, które kupiłam dzieciom.

Wychowuję dwie córki, które już chodzą do szkoły, trzeba je ubrać, szybko rosną.

W Polsce zaczynają się protesty robotnicze, powstaje i zostaje zalegalizowany niezależny od władz PRL związek zawodowy "Solidarność". Jest bardzo niespokojnie.

Urodziłam się i wychowałam w ustroju socjalistycznym, innego nie znam.

Zastanawiam się do czego to wszystko zmierza? Coraz częściej słyszę takie nazwiska, jak Kuroń, Michnik, Moczulski, Walentynowicz... no i Wałęsa. Zmieniają się „przywódcy": Edward Gierek, Stanisław Kania, Wojciech Jaruzelski. W telewizji, wszechobecny Jerzy Urban twierdzi że: "Rząd się sam wyżywi". Na Jasnej Górze, prymas Stefan Wyszyński apeluje do Polaków o rozwagę.
Przedstawiciele "Solidarności" przychodzą na zebranie do szkoły, w której pracuję. Namawiają do zapisania się, mówią dużo, obiecują inną, lepszą Polskę.

Mną targają sprzeczne odczucia. Jaką decyzję podjąć, żeby była to ta, właściwa, żeby nie narazić się na towarzyski ostracyzm?
Obserwuję koleżanki i dochodzę do wniosku, że obojętnie, jaką bym nie podjęła jest on zawsze, z którejś strony nieunikniony. Ludzie są podzieleni, kłócą się, spotykają po kryjomu jedni przed drugimi.
Ja w tej atmosferze się męczę.

13. grudnia 1981 roku, w niedzielę, wstajemy później. Dzieci biegną do telewizora obejrzeć bajki, ale on nie działa. Chcę zadzwonić do rodziny – telefon głuchy. Co się dzieje, dlaczego wszystko wysiadło jednocześnie? Zdenerwowanie.
Sytuację wyjaśnia dopiero  przemówienie gen. W. Jaruzelskiego.
Stan wojenny. Co to jest, na czym polega, jakie czekają nas ograniczenia? Strach.
Najbardziej niewyraźną minę ma mój mąż, który 14. grudnia ma się zgłosić w wojsku na tygodniowe ćwiczenia. Zgłosił się. Tylko te „ćwiczenia" trwały półtora roku.

Kilka dni później tragedia w kopalni „Wujek" w Katowicach. Polak strzela do Polaka, są zabici. Kto wydał rozkaz ? Co jeszcze gorszego może nas czekać?

I tak zaczęło się moje życie w stanie wojennym. Codzienna praca, wychowywanie dzieci i zdobywanie wszystkiego, co do życia potrzebne.
Kolejki po wszystko, społeczne komitety kolejkowe i, żeby to tylko w dzień, ale w nocy też.
W sklepach panie sprzedawczynie „rosną w siłę". Są tak ważne, naburmuszone, robiące łaskę kupującym, że podają im te wydzielone na kartki towary.

Słowo „rzucili" było wtedy bardzo często używane. Dokoła się słyszało, że tu „rzucili jajka", tam „rzucili kawę", gdzie indziej „rzucili telewizory"..., a na to wszystko rzucali się Polacy. Niektórzy kupowali bo potrzebowali, inni, żeby sprzedać i zarobić.

Któregoś dnia w nocy, słyszę pukanie do drzwi. Trochę mnie to wystraszyło, ale patrzę, że to mąż koleżanki. Otwieram i słyszę: „Masz jakieś ogórki na zakąskę do wódki?" Mam. Okazało się, że całą noc stał z kolegą przed sklepem po telewizor, był mróz i ...tak się rozgrzewali.

Idąc ulicą Kupiecką widzę w sklepie, na wystawie, czarne rajstopy. Ucieszona wchodzę i proszę, a zza lady słyszę: „Akt zgonu poproszę". Nie dowierzam. Czyj? Ja żyję, nikt mi nie umarł. Okazało się, że tylko na żałobę były dostępne. Rajstop nie kupiłam.

Musiałam pojechać do Wałbrzycha. Co zrobić, żeby móc po 4. rano wyjechać, skoro do 6. obowiązuje godzina policyjna?
Od czego są znajomości (tak, wtedy były b. ważne). Pomogli, zdobyłam zaświadczenie od samego komendanta MO, że mogę w nocy przejść na dworzec. Idę. Pełno patroli na ulicach, ale żaden nie chce mnie zatrzymać, a ja tak chcę się pochwalić posiadanym dokumentem.
Na dworcu zastaję zziębniętych, zmęczonych nocnym czekaniem ludzi. Słyszę komentarze, że mnie to godz. policyjna nie obowiązuje i takie tam. Trudno się dziwić, czuję się głupio.

Lata lecą, stan wojenny trwa nadal. Trudności trudnościami, ale razem z przyjaciółmi organizujemy towarzyskie spotkania, tyle, że szybciej się rozchodzimy.
Któregoś razu postanawiamy zostać, bo o 22. jeszcze świetnie się bawimy.
Tak, tylko o 2. już się męczymy, a o 3. zasypiamy, gdzie się da.

Wspomnienia tej imprezy zostały po dziś dzień.

Tak, jak wspominamy zdobywanie alkoholu na imprezy. W lokalach był, ale z zagrychą. Co robili panowie? Brali słoik, kupowali ileś kieliszków wódki, po kryjomu zlewali do słoika, a zagrychę zjadali, bo wynieść nie było można.

To były lata wielkich wyrzeczeń i upokorzeń człowieka. Teraz bardziej zdaję sobie z tego sprawę.

Wtedy młodość czyniła, że wszelkie trudności łatwiej się znosiło, wiele spraw może tak dobrze się nie rozumiało, bo, jak już wspomniałam, demokracja była, dla mojego pokolenia, wielką niewiadomą.

Czy jest coś, co mile z tego okresu wspominam?

Tak, są to kolonie z roku 1981, na których pracowałam. W kraju nie było wtedy nic, a na kolonie „rzucili" wszystko. Pamiętam, przyjechały nad morze dzieci z Krakowa. Rodzice wystraszeni dzwonili, czy mają co jeść? Jak mówiłam, że mają to, czego by w domu na pewno nie miały - to się obrażali, a ja mówiłam prawdę. Nie brakowało im nawet dobrych słodyczy.
Pamiętam modę na kostkę Rubika, kręciliśmy nią godzinami. Straszny złodziej czasu.
Pamiętam też polskie filmy, które wówczas oglądałami, które mi się podobały, jak: „Dekalog" Krzysztofa Kieślowskiego, „Seksmisja" J. Machulskiego, na której byłam kilkakrotnie, „Wielki Szu"...
Dużym przeżyciem w roku 1983. była druga pielgrzymka papieska Jana Pawła II, który w licznych homiliach upominał się o respektowanie praw człowieka. Jego słowa miały wówczas ogromną siłę oddziaływania.
Pamiętam, że oglądając i słuchając Jego Świątobliwość w telewizji, co rusz z koleżanką do siebie dzwoniłyśmy, wymieniając się, która, jak, usłyszane słowa zrozumiała.

Mord ks. Jerzego Popiełuszki w roku 1984. przeżywałam, jak większość Polaków. A z zagranicznych wydarzeń strasznie wstrząsającym przeżyciem było to, co stało się w Pekinie na placu Niebiańskiego Spokoju.

Z lat 80. jako ciekawostkę tamtych czasów wspominam, jak moja córka będąc w pierwszej klasie, w roku 1980, dostała ocenę ndst. za to, że nie była na pierwszomajowym pochodzie z rodzicami i nie umiała o nim nic powiedzieć.
W roku 1983 starsza córka dostała od nauczycielki jęz. polskiego, zaangażowanej w zw. zaw. „Solidarność", reprymendę za udział w pochodzie.

Dzisiaj żyję w zupełnie innej Polsce, gdy opowiadam wnukom, że w latach 80. XX wieku półki w sklepach były puste, to mnie pytają, dlaczego i, gdzie ten towar schowano? Nie rozumieją.
I chociaż nasza demokracja nie w pełni mnie satysfakcjonuje, bo, my, Polacy, nie zawsze umiemy się w niej odnaleźć, to jestem szczęśliwa, że tych czasów dożyłam i takich ciekawych z lat 80. już nie pragnę.