Szkiełkiem po oku (12) Nowe auto prezydenta

Czym pojedzie burmistrz a czym wójt?
Wziąłem pod lupę oburzający dla wielu czytelników temat nowego samochodu dla zielonogórskiego magistratu. Na wstępie trzeba powiedzieć słów kilka o przetargach na samochody dla administracji w całej Polsce. Jest to temat tabu, ale niemal wszyscy burmistrzowie, wójtowie i innej maści dyrektorzy mają swoje preferencje co do konkretnych marek i wymagają od swoich zespołów ds. zamówień publicznych, żeby tak ułożyli warunki, żeby kupić właśnie Syrenkę 105 albo inne auto. Dla przykładu, swego czasu bardzo się wszystkim urzędnikom podobały Fordy Mondeo i żeby kupić taki samochód wystarczało wpisać, że żąda się elektrycznie podgrzewanej przedniej szyby. W tamtym czasie w tej klasie można było kupić tylko Forda Mondeo i ci co chcieli, to mieli.

Ja nie lubię patrzeć nikomu do portfela ani na to czym jeździ. Nie oburza mnie od razu, że prezydent jeździ wypasioną furą. Jeśli jest w stanie uzasadnić, że właśnie takie auto jest mu potrzebne żeby realizować zadania publiczne, to ja z tym zgadzam. Na początku zatem wchodzimy na parking Urzędu Miasta i szukamy czy stoi na nim samochód siedmioosobowy. Okazuje się, że jak dotąd magistrat nie dysponuje takim samochodem, więc przyjmijmy a priori (nawet jeśli to założenie błędne), że skoro nie ma, to warto żeby był.

Analiza dokumentów przetargowych prawdę ci powie…
Z oficjalnej strony internetowej Urzędu Miasta Zielona Góra dowiadujemy się, że Prezydent ogłosił przetarg: http://bip.zielonagora.pl/zamowienia_publiczne/0/724/Dostawa_samochodu_o...

Reguły udzielania zamówień publicznych zakazują podawania konkretnej marki samochodu. Zakazuje się także opisywania przedmiotu zamówienia w sposób dyskryminacyjny lub ograniczający konkurencję. O ile Zamawiający bardzo często stosują się do niepodawania konkretnych marek, o tyle z zakazem dyskryminacji i ograniczaniem konkurencji bywa różnie, bo tak naprawdę trudno jest ocenić czy coś ogranicza konkurencję czy też nie ogranicza bez specjalistycznej wiedzy technicznej.

Przejrzałem dokumenty przetargowe i jest kilka rzeczy, co których można mieć wątpliwości, ale to czytelnikom pozostawiam ocenę stanu faktycznego. Co do pojemności i mocy trudno ocenić czy rzeczywiście taki samochód jest potrzebny. Ja bym zaryzykował nawet stwierdzenie, że takie miasto jak Zielona Góra (w końcu druga co do wielkości gmina w województwie) powinno mieć samochód do „zadań specjalnych’. Taki na 7 osób, wygodny, reprezentacyjny, i który jak będzie trzeba to przebije się przez pole uprawne. Taki mocny samochód po prostu może się przydać i dywagowanie czy jest aż tak bardzo potrzebny jest akademicką dyskusją, w której każdy może przedstawić swoje argumenty, a i tak nie dojdziemy do kompromisu.

Samochód z kosmosu.
Przechodzimy do opisu samochodu. Na początku pisze się o systemach jakie ten samochód musi mieć. Jakieś dziwne skróty, a moja wiedza o motoryzacji raczej średnia, z tym że nawet mniej niż średnia. Sprawdziłem te skróty i to co się pod nimi kryje: krótko mówiąc bezpieczeństwo. I chwała urzędnikom za to, że dbają o bezpieczeństwo. Moje amatorskie oko jeśli chodzi o motoryzację przykuwają dwa wymagania: reflektory kasetonowe i klimatyzacja trzysferowa. Widocznie się nie znam, więc odpalam „Google – Wszechmogące” i szukam. Wow! Na ziemi nie produkuje się jeszcze samochodów z reflektorami kasetonowymi. Czyżby miało to znaczyć, że ofertę w przetargu złoży wykonawca z innej galaktyki? No bo jeśli nikt nie złoży oferty ze światłami kasetonowymi to przetarg będzie trzeba unieważnić. A klimatyzacja trzysferowa o dziwo jest. Firma Voyager Club posiada takie opisy przy oferowanych samochodach Chrysler Grand Voyager i Jeep Grand Cheerokee (http://www.voyagerclub.pl/nowe,c,15,47.html). Ten lapsus językowy w wykonaniu urzędników magistratów to był mój pierwszy trop co do tego pod jaki samochód jest „montowana specyfikacja”, bo to częsta praktyka, że po takim właśnie lapsusie językowym „Google – Wszechmogące” wiąże fakty. Moje podejrzenie było jednak z gruntu złe. Sprawdziłem dokładnie, że ani Grand Cheerokee, ani Grand Voyager to nie jest, bo nie spełniają innych wymogów ważnych dla zamawiającego. Skąd się wzięły te dwa błędy to ja nie tylko się domyślam, ale mam na ten temat swoją teorię, której jednak tu nie przytoczę.

Pośmialiśmy się, to teraz trochę poważniej. Powie mi ktoś po co w samochodzie samochód z 20-calowymi aluminiowymi felgami? Miałem samochód na aluminiowych „19-tkach”. W dziury w drogach wpadało się nim cudownie, a potem należało powędrować do zarządcy drogi po ubezpieczenie OC za zniszczenie kół. Takie koła są drogie i odszkodowania za te koła tez dostałem niemałe, tym bardziej że w ten sposób „skasowałem” trzy z czterech kół w samochodzie. A poważnie: wymóg jak najbardziej nieuzasadniony niczym. Ot, widzimisię, które nigdy nie powinno mieć miejsca w sytuacji gdy wydaje się pieniądze publiczne, tym bardziej, że do takiego samochodu potrzebne są koła zimowe (też duże i też bardzo drogie).

Niedozwolony zapis w specyfikacji.
Najgłupszy wymóg to wymóg białego lakieru. Sądy, Urząd Zamówień Publicznych, Krajowa Izba Odwoławcza wielokrotnie wypowiadały się, że nie można wskazywać koloru, ponieważ taki wymóg ma charakter dyskryminujący w stosunku do innych wykonawców. Co innego samochód specjalny: straży pożarnej, karetka pogotowia albo wóz policyjny, bo one muszą być w wiadomych kolorach, uściślonych co do odcienia. Ale samochód prezydenta już nie musi, a nawet nie może. To jest ewidentne i niepodważalne naruszenie.

Oferta skierowana dla tych, co mają taki samochód na parkingu.
Największa „kucha” urzędników to jednak termin wykonania umowy: „7 dni od podpisania umowy” brzmi jak żart. Na dostawę samochodu o wysokich wymaganiach 2 miesiące to nie jest długi termin dostawy, natomiast 7 dni to termin błyskawiczny. Zdarzały się przypadki, że termin określony na poziomie jednego miesiąca i wykonawcy nie byli w stanie zmieścić się w tym terminie. To znaczy krótko mówiąc, że jest to oferta skierowana do konkretnych dealerów, którzy ten samochód „mają na stanie”. Co więcej, ten dealer ma ten samochód w kolorze białym, który jest również kryterium dyskryminacyjnym. Generalnie czas wykonania zamówienia może mieć charakter dyskryminujący jeśli wykonanie zamówienia z uwagi na jego specyfikę jest w tym czasie niewykonalne dla większości oferentów.

Pojawia się pytanie: po co tak krótki czas? Przecież rozsądnemu zamawiającemu nie powinno zależeć na tym, żeby dostać ten samochód „właśnie teraz”, ale żeby wybrać najkorzystniejszą ofertę spośród wielu oferentów, którym powinno się w każdy możliwy sposób pomóc po to, żeby ich oferty były najlepsze. Na pewno nie jest to dobre uzasadnienie jeśli urzędnicy powiedzieliby, że zależy im żeby było szybko bo za miesiąc jest ważna impreza gdzie będziemy potrzebowali takiego samochodu. Ten samochód będzie przecież używany przez długi czas i nie kupuje się go ad hoc, a poza tym na imprezę za miesiąc można zlecić usługę zewnętrzną.

Tego mi zabrakło
Dla mnie dziwne jest to, że Zamawiający, który bardzo szczegółowo określił wymagania co do samochodu tak naprawdę zapomniał o rzeczach podstawowych lub celowo ich nie ujął: gdybym był zamawiającym na pewno wymagałbym od wykonawców kompletu opon zimowych, na pewno chciałbym nie tylko OC, ale pakiet ubezpieczeń z AC i NW. Na pewno napisałbym w specyfikacji, że ma być gaśnica, klucze do majsterkowania przy aucie np. do zmiany kół, trójkąt ostrzegawczy i inne przydatne rzeczy w samochodzie (tu akurat mogę się mylić czy któraś z tych rzeczy nie jest obligatoryjna do przekazania razem z samochodem i czy nie wynika to z odrębnych przepisów).

A to mnie bardzo zdziwiło…
Jest też coś co mnie bardzo niepokoi. Włączyłem sobie serwis do wyszukiwania samochodów: otomoto.pl, żeby po wymaganiach technicznych próbować dociec jakie auto ma na myśli Miasto Zielona Góra i biorąc pod uwagę ograniczenia cenowe (założyłem, że to będzie samochód kosztujący mniej niż 200 tysięcy złotych) wyszło mi, że jedynym samochodem, który wchodzi w grę jest Mazda CX-9. Co ciekawe, nie jestem w tym dziwnym przeświadczeniu odosobniony, bo na forum Gazety Lubuskiej i Gazety Wyborczej jest wiele komentarzy, które wskazują, że chodzi o Mazdę CX-9. Ja podchodzę dość sceptycznie do takich podejrzliwości, tym niemniej mój naturalny wewnętrzny spokój uległ delikatnemu zmąceniu kiedy zapoznałem z opisem Mazdy CX-9 na stronie www.mazda.pl, który znajduje się tutaj:

http://www.mazda.pl/upload/country/pl-pl/Amended_pricing/CX9_New_Revised...

Po lekturze prospektu upewniłem się, że Mazda CX-9 idealnie wpisuje się w potrzeby Zamawiającego. Ma te wszystkie systemy bezpieczeństwa, o których mowa w SIWZ. Co więcej posiada te systemy w prospekcie w identycznej kolejności jak chce tego zamawiający. Prospekt zresztą łudząco przypomina SIWZ jeśli chodzi o wymagania. Co więcej auto ma 277 KM, silnik o pojemności 3,7 benzyna, moc silnika 204 kW (277 KM), zapis specyfikacji „przestrzeń bagażowa tryb 7-miejsowy min 480 litrów” łudząco przypomina zapis z prospektu „przestrzeń bagażowa tryb 7-miejsowy min 480 litrów”, spalanie w cyklu mieszanym 11,3 l/100km wobec wymogów zamawiającego, który nie chcę żeby jego samochód palił w cyklu mieszanym więcej niż 12 l/100km.

Ja rozumiem, że opis przedmiotu zamówienia to jest uprawnienie zamawiającego. Rozumiem, że ktoś mógł wziąć do ręki prospekt Mazdy i powiedzieć oglądając kryteria, że tego właśnie potrzebujemy. Sęk w tym, że aż tak duże wskazanie konkretnych parametrów nie pozostawia cienia wątpliwości, że chodzi o mazdę. Na miejscu urzędników, dla dobra konkurencyjności, mając na uwadze poszanowania prawa i zasad udzielania zamówień publicznych unieważniłbym postępowanie i jeszcze raz opisałbym przedmiot zamówienia w sposób niedyskryminujący i zapewniający uczciwą konkurencję.

Rzecznik pobłażliwy i zarobiony
Co ciekawe Rzecznik Dyscypliny Finansów Publicznych, który jest organem właściwym do wymierzania kar za tego typu naruszenia jakby sam zachęca do tworzenia takich „potworków”, zwracając uwagę na niska szkodliwość zarzucanych uchybień. Postępowań o zamówienie publiczne na zakup samochodu jest w Polsce bardzo dużo i niemal każde z nich budzi mniejsze lub większe wątpliwości. Szkoda, bo biedny kraj powinien bardziej uważnie przyglądać się temu, za ile jeżdżą urzędnicy.

Epilog
Tak naprawdę to życie pisze najciekawsze scenariusze. W poniedziałek, 7 marca 2011 roku o godz. 10:15 komisja przetargowa dokona otwarcia ofert. Osobiście chciałbym, żeby się okazało, że w postępowaniu weźmie udział wielu wykonawców, którzy będą się „bili” o zamówienie przedstawiając oferty na różne samochody w konkurencyjnych cenach (powiedzmy do 200 tysięcy złotych brutto). Bo taki jest cel ustawy Prawo zamówień publicznych aby zamawiający za publiczne pieniądze wybrał jak najkorzystniejszą dla siebie ofertę.

Czarny scenariusz przewiduje, że ofertę złoży tylko jeden wykonawca, który zaproponuję białą Mazdę CX-9 z 2010 roku, która zupełnym przypadkiem będzie miał na swoim parkingu. Oby czarny scenariusz się nie sprawdził…

* * *

Zobacz nas na facebooku: 

strona portalu Moje Miasto Zielona Góra

strona bezpłatnego tygodnika miejskiego MM Moje Miasto Zielona Góra