Moim Oczkiem i Szkiełkiem (6): Czy OFE szykują nam następny kryzys?

Artykuł powstał w inspiracji do tekstu autorstwa W.W. na portalu mmzielonagora.pl oraz Dariusza Zalegi z najnowszego numeru "Le Monde Diplomatique - edycja polska".

Nie będzie dzisiaj mowy o zabójstwie członka partii "PiS" w Łodzi, o Palikocie, Kaczyńskim czy in vitro (zresztą o metodzie sztucznego zapłodnienia poruszył już dużo wcześniej w ciekawym artykule AmIright). Chcę poruszyć sprawę, która (po orientacyjnym zapoznaniu się od podstaw) mnie ostatnio przeraziła. To polski system emerytalny, który prowadzi nas na skraj bankructwa.

Link do art. W.W.: http://www.mmzielonagora.pl/artykul/ta-droga-jest-niebezpieczna-przez-po...
Link do "Le Monde...": http://www.monde-diplomatique.pl/

Sprawą zainteresowałem się szerzej, gdyż rodzi bardzo poważną w skutkach sytuację finansową państwa polskiego.

Otwarte Fundusze Emerytalne powstały z reformy emerytalnej, którą osobiście podpisał Jerzy Buzek, miały być remedium na nadchodzące niże demograficzne (które doprowadzały do kryzysu stary system emerytalny, gdzie na jednego emeryta pracowała grupka 5-6 osób w wieku produkcyjnym). Nowy system emerytalny miał działać wedle zasady: ile zaoszczędzisz, tyle będziesz miał na emeryturze.

W skrócie mamy trzy filary systemu emerytalnego:
I filar - powszechnie znany pod akronimem ZUS. Podstawowa, socjalna, emerytura, która będzie oscylować najniższą kwotą dla emerytów. To ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe.
II filar - OFE. Polega na gromadzeniu i inwestowaniu składek przekazanych z ZUS i wypłaconych klientowi w chwili osiągnięcia wieku emerytalnego.
III filar - wszystkie pozostałe prywatne inicjatywy i inwestycje, jak IKE, TFI, PPE czy polisy na życie.

Pierwsze dwa filary są obowiązkowe dla osób urodzonych po 1969 r.

Do OFE w latach 1999-2009 wpłynęło ponad 140 miliardów złotych. Z tej kwoty pobrano opłaty za zarządzanie i prowizje od składek ponad 10 miliardów złotych. Z systemu finansów publicznych pieniądze te trafiły do prywatnych instytucji finansowych. Tyle pieniędzy zabrakło na finansowanie sfery publicznej (których brak pokryto emisją obligacji skarbowych). I to jest jedna z poważniejszych przyczyn zadłużania się ZUS w prywatnych bankach, aby mógł wpłacić sumy na OFE oraz liczne jego opóźnienia wypłat (dla OFE).

W ciągu tych dziesięciu lat istnienia OFE dług publiczny zwiększył się o prawie 13% PKB. Z obliczeń prof. Oręziak wynika, że system oparty na OFE generuje średnio każdego roku 2% zadłużenia w skali kraju. Z tego względu rok temu mieliśmy ofensywę Rostowskiego i Fedak, by część zysków zabrać OFE i przekazać z powrotem do ZUS. Resort finansów wyszacował, że koszty nowego systemu emerytalnego przekraczają niemalże ćwierć biliona złotych, a sama obsługa tego długu daje kwotę na 11,3 mld złotych! Wg Rostowskiego za 50 lat liczby te się zmienią na 94% PKB rocznie. Przywołam tutaj cytaty Donalda Tuska - za Dariuszem Zalegą - premier pokrzyczał na prezesów towarzystw emerytalnych: Nie wszyscy spodziewali się, że zreformowany system emerytalny okaże się tak kontrowersyjny. Nie ma korzyści dla emerytów, po czym po chwili uspokoił ich: Mam nadzieję, że dzięki wspólnym działaniom sprawa wywracania systemu emerytalnego zostanie definitywnie zamknięta. A pomysł Rostowskiego i Fedak trafił do kosza. Premier Donald Tuskdołączył do koalicji obrony OFE, w skład której wchodzą Michał Boni, ministrowie skarbu, spraw zagranicznych, Lewiatan, BCC czy związkowcy z "Solidarności".

Później partia "Prawo i Sprawiedliwość" złożyła projekt dodatkowego opodatkowania banków na 0,39% aktywów instytucji finansowych (miałoby to dać budżetowi 5 mld złotych). Pomysł zaatakowano i skrytykowano ze wszystkich stron; w rezultacie doprowadzając do jego upadku.

Rząd Tuska jednak coś zrobił w kwestii OFE: dał im możliwość na większe ich wejście na rynki finansowe (m.in. na giełdy), a przez to umożliwiając im prowadzenie spekulacji finansowych. Przy okazji planuje wypuścić na giełdę (m.in. dla OFE) PKO BP, PZU, Tauron i PGE. Na giełdzie może wylądować grupo ponad 15 mld złotych, co grozi kolejną "bańką spekulacyjną". Innymi słowy: liberałowie chcą zarobić na publicznych pieniądzach, także tych ulokowanych w OFE.

No dobra. Przecież OFE - można tak stwierdzić - zarabiają na nas - podatników. Problem jednak w tym, że wypłaty emerytur dla nas zależą w znacznym stopniu od zdolności płatniczych państwa (a te z rokiem na rok powoli ale systematycznie się kurczą). A według szacunków Komisji Europejskiej stosunek średniej emerytury do średniej pensji w Polsce spadnie o 44% w roku 2006 (i będzie to największy spadek w całej Unii).

Jak neoliberałowie i ich apologeci chcą zapobiec nadchodzącemu kryzysowi? Podwyższyć wiek emerytalny i więcej pracować (tak wypowiedział się m.in. Jerzy Buzek jako szef PE). I to robi już prawie cała Unia.

Co nas czeka? Cięcia sfery budżetowej, zwłaszcza tej części wydatków socjalnych (przykład mieliśmy w Grecji czy w Hiszpanii) oraz podwyższenie wieku emerytalnego, także w Polsce, do lat 67-68 roku życia (co zakrawa na makabryczny dowcip, biorąc pod uwagę średnią długość życia Polaka/Polki na 71,5 lat).

Tyle tylko, że jak zwykle, obudzimy się z ręką w nocniku, kiedy wybuchnie bomba zegarowa. I wcale nie chodzi mi o "armię" nowych emerytów, na których nikt nie będzie pracował. Tą tykającą bombą zegarową jest nadchodzący kryzys o znacznie poważniejszych skutkach niż ten, który wynikł z amerykańskich spekulacji finansowych całkiem niedawno.

Artykuł powstał na podstawie artykułu Dariusza Zalegi: "OFE-kracja zadłuża Polskę".

Artykuł znajduje się również na moim blogu: http://krzysztofolszak.salon24.pl/