Debata o tolerancji, czyli dlaczego nie spotykamy się w mediach

Na spotkanie wybrałem się z Maciejem Gniazdowskim tuż po spotkaniu MM-kowiczów w ogródku klubu 4 Róże Dla Lucienne. Dwóch policjantów pilnowało wejścia do Zielonej Jadłodajni (gdzie miała się odbyć debata), bowiem dzień wcześniej kilka osób z młodzieży wszechpolskiej i organizacji „Falanga” protestowało przeciwko imprezie:

Przeciwnicy skandowali "Tęczowa Góra to bzdura”, oraz "homoseksualizm to nie tylko choroba, ale także grzech”. Swoje hasła popierali cytatami z ewangelii. Po pięciu minutach protestanci poszli, pozostawiając niesmak wśród uczestników wykładów. (Anna Muchowska, GL).

Tym razem osób z dziwnymi znakami na ramionach nigdzie mnie było widać, ale policjanci pilnowali. I dobrze. Czułem się bezpieczniej.

W środku, w ogródku lokalu Zielona Jadłodajnia zbierają się ci, którzy przyszli nie tylko posłuchać, ale i wziąć udział. - Mamy masę pytań - „grożą” z uśmiechem. A ja obawiam się, o co mogą pytać.

Wcześniej na facebooku na profilu Asi Oleszkiewicz odbyła się „gra wstępna”:
- już przygotowałem listę pytań :D bardzo osobistych!
- Zawalimy was pytaniami!

No i co poniektórzy zaczęli przeginać:
- od czego pochodzi etymologia słowa gej?
- jakie jest nomenklaturowe ujęcie „osoby biseksualnej”?

Stwierdziłem - może być kiepsko. Idę na debatę o roli mediów w krzewieniu tolerancji - w tym tolerancji dla odmiennych orientacji - a nie na przepytkę, egzamin jakiś z wiedzy o historii i przemianach ujęcia homoseksualizmu na przestrzeni globalnych przemian kulturowych...

Spotkawszy Asię Oleszkiewicz na miejscu uspokoiłem się - będziemy mówić o tym, jak widzimy sprawę i tyle - uzgodniliśmy a ja obiecałem, że gdy pójdzie pytanie o definicję to odpowiedź wyguglam w telefonie. W końcu nie mam obowiązku posiadać takiej wiedzy ale mam obowiązek wiedzieć, jak ją znaleźć, prawda?

Wszystko opóźniło się o tradycyjne 15 minut. Przybył spóźniony lekko Łukasz Woźnicki z żoną. Przybył też chłopak, który oznajmił, że właśnie został pobity przez jakąś skinheadowską bojówkę w okolicy Focus Mall. Nic mu się nie stało (w sensie widocznym) i ustalono, że po debacie pójdzie zgłoszenie na policję (mam nadzieję, że tak się stało?).

I zaczęła się debata.
Zaczął Łukasz - przygotował się bardzo rzetelnie, praktycznie puścił taki 15-minutowy wykład na temat tego, jak bardzo Gazeta Wyborcza wspomaga środowisko osób homoseksualnych, jak często i z jakim natężeniem artykuły dotyczące problemów osób homoseksualnych pojawiają się w wydaniu ogólnopolskim i jakie dokonania na tym polu ma sam Łukasz, który jest dziennikarzem specjalizującym się w takiej tematyce. Przy okazji zaznaczył, jak wiele osób homoseksualnych zna i jakie ma z nimi dobre kontakty. Zwróciłem uwagę na jedną kapitalną dla całej dyskusji rzecz, o jakiej wspomniał Łukasz: o OBECNOŚCI osób homoseksualnych w otoczeniu. O tym, że często zaciekłego homofoba zmienia znajomość z gejem i że najczęściej wrogość wynika z nieznajomości i leku przed obcym/innym.

Potem ja. W bardzo nieuporządkowany sposób (zestresował mnie Łukasz tym wykładem, cytatami, tytułami, datami i nazwiskami) opowiedziałem o tym, iż może być ciekawie, bowiem ja niegdyś sam byłem zaciekłym homofobem (tak było), a zmieniłem się dzięki poznaniu kilku osób homoseksualnych. Co więcej - rok pracując w Poradni Młodzieżowej Uniwersytetu Zielonogórskiego obok dr. hab prof. UZ Zbigniewa Izdebskiego poznałem zarówno teoretycznie cały problem, jak i praktycznie (poradnia zajmowała się psychologiczną i prawną pomocą osobom zarówno zmagającym się ze swoją seksualnością, np. osobom homoseksualnym, które siebie nie akceptowały, jak i tym, którzy byli prześladowani z uwagi na ich orientację seksualną). Główną tezą mojej wypowiedzi było to, że dyskutując o tolerancji musimy pamiętać również o tych, którzy nie akceptują homoseksualności - wszak każdy ma prawo do swych poglądów, jeśli tylko nie są one agresywne i nie szkodzą innym. Taką zasadę stosuję choćby w moderacji na MM.
Wiedziałem, że to rozpali dyskusję.

Joanna Oleszkiewicz opowiedziała o swych doświadczeniach ze środowiskiem homoseksualnym w Wielkiej Brytanii oraz zwróciła uwagę na aspekt językowy (np. pisanie bez tzw. „mowy nienawiści”) oraz na to, iż dziennikarz - jak i całe media - mają przede wszystkim obowiązek OBIEKTYWNOŚCI. Czyli nie powinny wspierać jakiejś konkretnej idei a dawać pole do dyskusji obu stronom, w ten sposób popularyzując temat. Dziennikarz nie może nie dać głosu przeciwnika, bowiem wówczas będzie nieobiektywny. Przeciwnik Tęczowej Góry też ma prawo wypowiedzi - zdawała się zauważać Asia i opowiadała tez o tym, że media prywatne zawsze mają jakieś swoje „profile” - prawicowe i religijne media niechętnie poruszą temat homoseksualności w sposób pozytywny (a lewicowe i społeczne niechętnie porusza ten temat w sposób negatywny, choćby piętnując zachowania osób homoseksualnych).

Tak czy siak napięcie powstało i od razu dostałem pytanie na twarz od uczestniczki Kasi - dlaczego media tolerują chamskie zachowanie względem osób homoseksualnych w internecie? Czyli dlaczego nie moderujemy obraźliwych wpisów (np. określeń: „pedał”?)
Odpowiedziałem, że normalne portale nie mają takiej moderacji. A MM-ka jest inna. Tu moderator działa przez większą część dnia. W Onecie czy innym portalu moderator wkracza, gdy zostaje powiadomiony o wykroczeniu. W MM moderator czyta wszystko i reaguje.
Wskazałem na to, że model MM-ki jest o tyle dobry, że jako moderator mogę studzić gorące głowy, dbać o merytoryczność i usuwać wpisy nie mające innego celu, jak obrażanie. Usuwam "pedała" bo jest obraźliwy. Ale nie usuwam tych wpisów lub tych cześci wpisów, które są opinią i wnoszą coś do sprawy tylko dlatego, że są głosem sprzeciwu, bowiem to byłoby nieobiektywne.

Łukasz Woźnicki stwierdził, że model Gazety Wyborczej jest lepszy. Według niego każdy powinien mieć prawo do wypowiedzi - również obraźliwej. A gdy ktoś się poczuje obrażony to daje znać i moderatorzy to usuną. (Pozwoliłem sobie wraz z Joanną zachować odmienne zdanie.)

Znów pytanie od Kasi - Ale gdy ktoś pisze „pedał”, to czy nie powinniśmy usunąć takiej wypowiedzi., nieważne, czy dalej pisał z sensem, czy nie? Wszak obraża i koniec.

Upierałem się, że każdy ma prawo mieć własne zdanie. Co więcej - każdy ma prawo unieść się emocjami czy nie potrafić się dobrze wypowiedzieć. W obraźliwej, ale sensownej wypowiedzi moderator wycina fragmenty, które są obrazą i zostawia treść. A poza tym moderator ma obowiązek stale przypominać, po co tu jesteśmy. Że dyskutujemy na temat i nie personalnie. I że to jest właśnie w moim praktycznym ujęciu rola mediów w krzewieniu tolerancji - zarówno tolerancji dla homoseksualności, jak i tolerancji dla homofobii.

Joanna zapytana o to, dlaczego nie wszystkie media są obiektywne wyjaśniała dokładnie, iż jeśli profil np. gazety jest taki, a nie inny, to dziennikarz nie ma nic do gadania. Łukasz zauważał, ze dziennikarz ma wiele do powiedzenia - może albo się uprzeć, albo zmienić pracę. Joanna zwróciła uwagę, że w wielu katolickich mediach neutralne poruszanie tematyki homoseksualności nie jest możliwe - i nie ma w tym niczego złego, w końcu kłóci się to ze światopoglądem redakcji. Łukasz oponował, wskazując przykład Tygodnika Powszechnego.

KOlszak przysłuchujący się dyskusji zadał konkretne pytanie Łukaszowi - czy popiera on podejście członków redakcji GW w stosunku do np. Parady Równości (jeden z członków redakcji przebrał się i przeszedł w pochodzie, popierając inicjatywę i odczuwając na włąsnej skórze niechęć przeciwników). Łukasz poparł.

Dyskusja była coraz gorętsza. Padło pytanie o to, dlaczego media przedstawiają złe i gorszące rzeczy zamiast tego, co jest dobre i powinno być promowane. Wskazano na przykład Gazety Lubuskiej, która relację z pierwszego dnia Tęczowej Góry zawarła w artykule o proteście środowisk antyhomoseksualnych, a bardzo niewiele napisała o samej imprezie. Łukasz i Joanna natychmiast zauważyli, że w ich mediach temat jest przedstawiony dobrze. Ja zaś zwróciłem uwagę, że NIKT jak dotąd nie napisał na MM relacji z imprezy, CHOĆ KAŻDY MOŻE i zauważyłem, że środowisko homoseksualne czeka, aż ktoś roztoczy nad nim opiekę, zamiast odważnie wpychać się w media - zwłaszcza społecznościowe.

No i w końcu się (jak zawsze, bo ja nie umiem zmilczeć) przyczepiłem - pytacie o role mediów w kształtowaniu postaw tolerancji. Do kogo? Przecież Was nie ma. Czemu nie dyskutujecie w internecie nie na portalach gejowskich a na portalach miejskich i tematycznych? Ja bardzo chętnie będę bronił prawa geja czy lesbijki do wypowiedzi na MM. Ale nie mam kogo bronić. Jakże często piszę - „może ktoś z KPH odpowie na to pytanie?” - i idzie w pustkę, bo wy nie czytacie i nie piszecie.

Maciej Gniazdowski, dotąd przysłuchujący się włączył się w dyskusję i wskazał, że środowisko osób homoseksualnych zamyka się w swoistym kółku wzajemnej adoracji - Wy się hermetyzujecie - mówił Maciej i dodawał - chcecie by Was zaakceptowano, a nie wychodzicie do innych, nie piszecie. Czy gdy przeciwnik homoseksualizmu, fotograf, jeżdżąc na Foto Day z osobą, która sporo się udziela na MM, wiele i sensownie pisze, oraz robi fajne zdjęcia, nagle poznaje tego kogoś jako osobę homoseksualną, to czy ja wtedy pobije? Przestanie się odzywać? Nie. Pasja i normalność rozmowy z drugim człowiekiem jest zawsze ponad jakimikolwiek podziałami.

Słuchacze nie zgadzali się. Wskazywali na to, że czytanie obraźliwych wpisów boli, że gdy człowiek próbuje pisać merytorycznie i w odpowiedzi przeczyta: „ty pedale” to mu się odechciewa.

Hmm... Jeszcze długo trwała ta dyskusja. Zgodziliśmy się z jedną rzeczą - obecność osób homoseksualnych jest konieczna, bez tego ani wrogowie się nie przyzwyczają, ani też środowisko homoseksualne nie zrozumie, o co tym wrogom chodzi.

Z dyskusji wyniosłem bardzo umocnione zdanie na temat całej sprawy. Jest wielka ściana pomiędzy środowiskiem homoseksualnym a środowiskami przeciwników homoseksualności. Obie strony tak naprawdę nic o sobie nie wiedzą. Obie strony wolą się zwalczać, niż rozmawiać. Obie strony żyją stereotypami (że gej będzie podrywał, a przeciwnik homoseksualizmu będzie wyzywał od pedałów i kopał w tyłek). Obie strony nie mają ochoty na siebie patrzeć.
Ale tylko praca u podstaw, tylko żmudne i nie zawsze miłe i bezpieczne, ale jednak konieczne spotykanie się obu środowisk, dyskusje na różnym poziomie, często przetykane chamstwem (z obu stron), tylko pokazywanie, że jakiś tam Wojtek jest gejem, ale jest normalnym człowiekiem i ma zdanie na różne tematy takie same, jak Jadwiga która jest prawicową katoliczką i przeciwniczką parad równości, tylko to może dać jakieś efekty.
A rolą mediów jest dawać obu stronom miejsca na spotkanie i moderować dyskusję.

(Oraz oczywiście pisać jak najwięcej o tematyce - jak robi to Gazeta Wyborcza - to jest główna teza wypowiedzi Łukasza Woźnickiego)

Wyszedłem bardzo zadowolony i umocniony. Wydaje mi się, że coś ta debata dała, a nie była tylko nudnym gadaniem o tym, co powinniśmy i czemu nie jest dobrze. Kilka osób spośród słuchaczy wykazało zainteresowanie pisaniem o temacie na różne serwisy - w tym również na MM.

A mnie wydaje się, że poznałem trochę środowisko tych zwyczajnych, normalnych ludzi, trochę zestresowanych, spiętych, często mających złe wspomnienia z kontaktów z otoczeniem. Ludzi mających syndrom oblężonej twierdzy, bojących się, że na ulicy podejdzie do nich jakiś bandzior, który zapamiętał twarz ze spotkania i da w zęby. Za to, że są gejem, czy lesbijką. Pomyślcie, jak zachowywalibyście się, gdybyście żyli takimi lękami? Pomyślcie, nie chcielibyście czuć się tak samo, jak ten ktoś obok, który nie ma takich problemów?
Maciek Gniazdowski powiedział (a Asia i ja się dołączamy) - geje i lesbijki to normalni ludzie, którzy mają ku***sko ciężko w życiu. Bo niestety nadal tak jest.

* * *

Debata odbyła się z okazji II Zielonogórskiego festiwalu Queer Tęczowa Góra, zorganizowanego przez grupę lokalną Kampanii Przeciw Homofobii w Zielonej Górze.

Program debaty:
13.06. (poniedziałek), godz. 19:00 (Zielona Jadłodajnia, ul. Kupiecka 5)
Jak mówić i uczyć o homoseksualizmie w polskiej szkole?
Robert Biedroń (były prezes Kampanii Przeciw Homofobii)
Dr Joanna Dec (adiunkt w Zakładzie Poradnictwa i Seksuologii, Uniwersytet Zielonogórski)
Małgorzata Mejza (przewodnicząca Towarzystwa Rozwoju Rodziny)
Godz. 21:00. Film: "Mulligans / Druga Szansa"*

14.06. (wtorek), godz. 19:00 (Zielona Jadłodajnia, ul. Kupiecka 5)
Rola mediów w kształtowaniu postaw tolerancji
Joanna Oleszkiewicz (zgora24.info)
Łukasz Woźnicki (Gazeta Wyborcza)
Marek Pakoński (Moje Miasto Zielona Góra)
Godz. 21:00. Film: "Nić / Fil, Le"*

15.06. (środa), godz. 19:00 (Zielona Jadłodajnia, ul. Kupiecka 5)
O przestępstwach z nienawiści w stosunku do LGBT. Ogólnopolski projekt "Razem Bezpieczniej"
Grażyna Wyczałkowska (pełnomocniczka marszałka województwa lubuskiego ds. równego traktowania)
Katarzyna Bienias (wojewódzka asystentka ds. przestępstw z nienawiści)
Daniel Michalski (koordynator grupy lokalnej Kampanii Przeciw Homofobii w Szczecinie)
Godz. 21:00. Film: "Cuarto de Leo, El / Pokój Leo"*
Na wszystkie panele wstęp wolny!
Moderacja: Agata Żylicz
*Filmy dzięki uprzejmości Tongariro Releasing

16.06. (czwartek) godz. 21:00, (klub Słodko-Gorzka, ul. Sienkiewicza 11), wstęp 10 zł
Drag Queen Show!
Wystąpią: Drag Queen Charlotte & Sellina DeMellon