Co po sobie zostawimy?

Spotkamy tu budowle powstałe od średniowiecza aż po czasy współczesne. Na turystycznym szlaku znajdziemy m.in.: Seminarium Duchowne w Paradyżu, muzeum i zamek w Międzyrzeczu, niepowtarzalny klimat łagowskiego miasteczka czy też Sanktuarium Miłosierdzia Bożego z pomnikiem Chrystusa w Świebodzinie. Jest jeszcze „tajemniczy" Festungsfront Oder-Warthe Bogen, znany jako Międzyrzecki Rejon Umocniony / w skrócie MRU/, będący nie do końca jeszcze przebadanym rajem dla miłośników dawnych fortyfikacji wojskowych. Ostatnio wpisany nawet do rejestru zabytków.

Aby zwiedzić podziemną część fortyfikacji, należy skorzystać z usług miejscowych przewodników. Kiedyś zwiedzanie bunkrów odbywało się „na dziko", co kilka razy skończyło się tragicznie. Dziś większość podziemnych tras jest oświetlona, a wejścia do nich są zabezpieczone.

Czy warto wydać kilkanaście złotych na zwiedzanie? To zależy od naszych zainteresowań, dla niektórych blisko godzinny spacer po podziemiach może być nużący. Ale warto spróbować, choćby z racji poznania przyczyn powstania całego kompleksu umocnień. Umocnienia zaczęto budować w latach 30-tych ubiegłego wieku. Co ciekawe, cała powstająca w pobliżu dawnej polskiej granicy infrastruktura miała charakter obronny. Przed kim więc zamierzał się bronić się Hitler? Odpowiedź jest prosta – przed Polską. Brzmi to może niewiarygodnie, ale fakty są jednoznaczne. W początkowych planach wojennych Niemcy rozważały najpierw atak na zachód, a dokładnie na Francję. Hitler jednak obawiając się możliwej sojuszniczej pomocy ze strony Polski, musiał zabezpieczyć wschodnią granicę III Rzeszy. A ponieważ właśnie przez tzw. Bramę Lubuską wiodła najbliższa i najsłabiej chroniona droga na Berlin, postanowiono ten przygraniczny pas niezwykle solidnie i nowocześnie ufortyfikować.

Jak wiadomo, wojenne plany się zmieniły i pierwszy atak był skierowany na Polskę. Budowa fortyfikacji okazała się bezcelowa. Co więcej, kilka lat później, gdy sytuacja na froncie się odwróciła fortyfikacje MRU również nie odegrały praktycznie żadnego obronnego znaczenia. Po wojnie, w latach 80-tych planowano jeszcze wykorzystać podziemia do składowania odpadów z budowanej elektrowni atomowej w Żarnowcu. Jak wiemy i ta koncepcja upadła. Klimat opuszczonych bunkrów sprzyjał natomiast nietoperzom, które tu na stałe się zadomowiły.

Dziś cały zespół fortyfikacji stanowi unikalną atrakcję turystyczną i jest to chyba najlepsze wykorzystanie odziedziczonego po zachodnich sąsiadach spadku.

Częstym komentarzem opuszczających podziemne korytarze jest opinia o niewyobrażalnej pracy i kosztach, jakie „utopiono" na inwestycję, która praktycznie nigdy nie spełniła zakładanej roli. Niektórzy kwitują to krócej, acz dosadniej: „wykonano kawał nikomu niepotrzebnej roboty". I trudno się z tym nie zgodzić. MRU to pewnie tylko jeden z wielu znanych z życia przykładów takiego ludzkiego inwestycyjnego błądzenia.

Niech losy fortyfikacji posłużą do osobistych rozważań odnoszących się do postawionego w tytule pytania. Warto pamiętać, że nasze dzieła, choć pewnie nie tak „okazałe" też mogą być kiedyś oceniane. Jak ta ocena wypadnie? Na pewno będzie to ocena owoców, a nie zamiarów, choćby najpiękniej nazwanych lub zapakowanych.

Być może już niedługo podejmiemy się nowych zadań i postanowień. Wielkie czy małe – niech zawsze dobrze służą i bliźnim, i nam samym. Warto więc przed symbolicznym wbiciem łopaty w ziemię poświęcić chwilę na rozważenie rady Świętego Pawła „Przeto czy jecie, czy pijecie, czy cokolwiek innego czynicie, wszystko na chwałę Bożą czyńcie".

Krzysztof Gawryluk 

Artykuł pochodzi z parafialnej gazetki „Głoś św. Antoniego" w Przylepie